Mynediad Agored - Cytundebau Trawsffurfiol

Mae Mynediad Agored yn golygu sicrhau bod cyhoeddiadau ymchwil ar gael yn rhad ac am ddim er mwyn i unrhyw un gael budd o ddarllen, a defnyddio’r ymchwil.

Y canlyniad yw fod yr ymchwil ar gael i lawer mwy o bobl nag erthygl mewn cyfnodolyn y mae’n rhaid tanysgrifio iddo. Gall hyn, yn ei dro, ysgogi rhagor o ymchwil a bwydo ‘cylch’ cyfathrebu ysgolheigaidd ehangach. Yn ogystal â hygyrchedd cyhoeddus, mae tystiolaeth glir y gall Mynediad Agored arwain at gynnydd mewn cyfeiriadau.

Mae Mynediad Agored hefyd yn annog ymgysylltiad cyhoeddus ag ymchwil, ymchwil sydd wedi cael ei ariannu gan arian cyhoeddus yn aml iawn. Mae’n rhan o fudiad ehangach i annog cyfnewid gwybodaeth, data ac adnoddau eraill yn rhad ac am ddim mewn ymgais i ehangu mynediad ac ysgogi creadigrwydd.

Ceir rhagor o fanylion am Fynediad Agored ar dudalennau’r Adran Ymchwil, Busnes ac Arloesi: https://www.aber.ac.uk/cy/research/good-practice/open-access/

I gynorthwyo’r agenda Mynediad Agored ac i newid y model cyhoeddi ‘talu-i-ddarllen’ presennol yn raddol, mae’r Brifysgol wedi derbyn grant bloc gan UK Research and Innovation (UKRI). Caiff hwn ei weinyddu gan y Gwasanaethau Gwybodaeth a’r diben yw talu am ystod o gostau Mynediad Agored cymwys, o Gytundebau Trawsffurfiol gyda chyhoeddwyr sy’n cynnwys elfennau ‘Darllen’ a ‘Chyhoeddi’, i Gostau Prosesu Erthyglau unigol. 

Ceir manylion am y Cytundebau Trawsffurfiol a sut y gall awduron ddefnyddio eu lwfansau Mynediad Agored isod.

Cytundebau trawsnewidiol:

Mae UKRI yn aelod o cOAlition S https://www.coalition-s.org/ ac mae’n cefnogi Menter Mynediad Agored 2020 (OA2020) sy’n ceisio cyflymu’r newid i Fynediad Agored drwy fabwysiadu strategaethau i fynd ati’n systematig i dynnu cymorth ariannol oddi wrth lwyfannau cyhoeddi sy’n defnyddio wal dalu ac ail fuddsoddi’r cyllid hwnnw i gefnogi cyhoeddi Mynediad Agored. Mae cOAlition S yn annog cyhoeddwyr i ymrwymo i gytundebau trawsnewidiol yn fyd-eang ym mhob gwlad ac i rannu data o drefniadau o’r fath.

Mae Prifysgol Aberystwyth wedi llofnodi nifer o Gytundebau Trawsnewidiol, a negodwyd gan y  Cydbwyllgor Systemau Gwybodaeth [https://www.jisc-collections.ac.uk/Transformative-OA-Reqs/], gyda chyhoeddwyr academaidd ar ran ymchwilwyr a phrifysgolion y DU. Mae’r cytundebau canlynol yn cynnig mynediad ‘darllen’ traddodiadol i gyfnodolion yn ogystal â ffyrdd amrywiol i awduron Aberystwyth gyhoeddi gwaith drwy fynediad agored aur.

Mae'r cytundebau trawsnewidiol hyn yn gymhleth ac yn amrywio'n fawr. Darllenwch eich gohebiaeth â'r cyhoeddwr yn ofalus a chysylltwch ag openaccess@aber.ac.uk os oes gennych unrhyw gwestiynau er mwyn osgoi unrhyw atebolrwydd personol am gostau.

Negodiadau Elsevier

Bydd tanysgrifiad Prifysgol Aberystwyth i gyfnodolion Elsevier yn dod i ben ddiwedd 2021 ac mae’r Brifysgol yn rhan o gonsortiwm ledled y DU (dan arweiniad JISC ac Universities UK) sy’n ceisio negodi cytundeb newydd. Mae’r Brifysgol wedi ymrwymo i drawsnewid cyhoeddi academaidd er mwyn creu amgylchedd ymchwil teg ac agored. Mae’r negodiadau ag Elsevier yn cael eu cynnal ar sail yr egwyddor honno a’n gobaith yw y bydd Elsevier yn cynnig Cytundeb Trawsffurfiol a fydd yn cyd-fynd â’r holl gyhoeddwyr academaidd blaenllaw eraill yr ydym eisoes wedi tanysgrifio i’w cynigion (gweler isod). Am ragor o wybodaeth, gwyliwch gyflwyniad byr JISC ar Youtube.  https://www.youtube.com/watch?v=BtId8Kjt_EE

Os oes gennych unrhyw gwestiynau am y negodiadau hyn cysylltwch â’r Tîm Canfod Adnoddau ar  openaccess@aber.ac.uk

Cyhoeddiadau ACS 2019 -2021

Darparwyd 2 Tocyn Mynediad Agored i PA ar gyfer 2021 fel rhan o'u cytundeb Darllen a Chyhoeddi gydag ACS. Gellir gweld cyfarwyddiadau ar y dudalen hon: https://acsopenscience.org/how-to-publish-open-access/

RHAID i awduron ddewis eu sefydliad ar adeg cyflwyno'r erthygl. Os nad yw'r erthygl yn gysylltiedig â'r sefydliad sydd wedi'i gynnwys yn y cytundeb mynediad agored, ni fydd y gweithrediad CCC RightsLink yn eu cymell i ofyn am arian gan y sefydliad hwnnw.

Os oes gan awduron unrhyw anawsterau, cysylltwch â openaccess@aber.ac.uk

Gwasg Prifysgol Caergrawnt (CUP) -1 Ionawr 2021 - 31 Rhagfyr 2024

Mae'r cytundeb Darllen a Chyhoeddi hwn yn caniatáu ar gyfer cyhoeddi diderfyn ym mlwyddyn 1 (2021), gan awduron cyfatebol y sefydliadau sy'n cymryd rhan

Am fanylion ar gyhoeddi trwy Open Access yng nghyfnodolion Gwasg Prifysgol Caergrawnt:

https://www.cambridge.org/core/services/aop-file-manager/file/5c1cf1f21548802b32cef991/OA-Publishing-Step-by-Step-Guide-Jan-2019.pdf 

Gwasg Prifysgol Rhydychain (OUP) 1 Ion 2021 – 31 Rhag 2023

Mae’r Cytundeb Darllen a Cyhoeddi yn caniatau ar gyfer 11 Ffi Prosesu Erthygl yn y flwyddyn 2021, 12 Ffi Prosesu Erthygl yn y flwyddyn 2022 a 13 yn y flwyddyn 2023.  Gall awduron wneud cais am y rhain trwy'r broses a nodir ar wefan OUP

Company of Biologists - 1 Ionawr 2020-31 Rhagfyr 2021

Mae’r sefydliadau cyfranogol (gan gynnwys Prifysgol Aberystwyth) yn cael mynediad digyfyngiad i’r holl ddeunydd a osodwyd y tu ôl i wal dalu. Yn ogystal â hyn bydd gan yr awduron cyfatebol yn y sefydliadau hynny hawl i gyhoeddi Fersiynau Adneuo o’u herthyglau, ar unwaith ac yn ddigyfyngiad ar sail mynediad agored o dan drwydded CC-BY, yn nhri chyfnodolyn hybrid y Gymdeithas: Development; Journal of Cell Science; Journal of Experimental Biology. Ceir rhagor o fanylion ar wefannau’r cyfnodolion unigol: https://jcs.biologists.org/  https://jeb.biologists.org/

 https://www.biologists.com/development/

Cyhoeddiadau’r Sefydliad Ffiseg - 10 Chwefror 2020 - 31 Rhagfyr 2023

Mae’r cytundeb yn cwmpasu mwy na 40 o gyfnodolion a reolir gan y Sefydliad. Mae’n caniatáu Taliadau Prosesu Erthyglau digyfyngiad i’r cyfnodolion hynny heb unrhyw gost ychwanegol. Mae nifer fach o gyfnodolion eraill yn gymwys am 70% o ostyngiad, ond bydd angen i’r awduron ddangos eu bod yn gymwys i’r cyhoeddwyr eu hunain. Mae dolen i’r rhestr o gyfnodolion, ynghyd â gwybodaeth bellach am y gostyngiadau, ar gael ar y dudalen hon: https://publishingsupport.iopscience.iop.org/questions/open-access-uk/

Y Gymdeithas Microbioleg - 1 Ionawr 2020 - 31 Rhagfyr 2021

Mae Prifysgol Aberystwyth yn cael mynediad digyfyngiad i’r holl ddeunydd sydd y tu ôl i wal dalu, a bydd “Fersiwn Adneuo” o bob llawysgrif a dderbynnir yn cael ei chyhoeddi ar unwaith o dan delerau trwydded CC-BY, lle bo’r awdur cyfatebol ym Mhrifysgol Aberystwyth. Am fanylion pellach, gweler: https://www.microbiologyresearch.org/publish-and-read

Llyfrgell Agored y Dyniaethau - 20 Mehefin 2019 - 30 Ebrill 2021

Mae Llyfrgell Agored y Dyniaethau (OLH) yn llwyfan mynediad agored Aur nid-er-elw ar gyfer cyfnodolion (27 o gyfnodolyn ar hyn o bryd) ac yn gyhoeddwr llyfrau ym maes y Dyniaethau. Mae OLH  yn gweithredu modwl ariannu cydweithredol a chyfunol gan hwyluso mynediad agored drwy aelodaeth sefydliadol. Am ragor o wybodaeth gweler: https://www.openlibhums.org/

Cymdeithas Frenhinol Cemeg - 1 Ebrill 2020 - 31 Rhagfyr 2021

Mae cytundeb presennol Prifysgol Aberystwyth yn caniatáu ar gyfer 2 Ffi Prosesu Erthygl y flwyddyn. Defnyddiwyd y dyraniad hwn ar guyfer 2020.  Gellir dod o hyd i wybodaeth i awduron ar y dudalen hon: https://www.rsc.org/journals-books-databases/open-access/gold-open-access/#apc

Mae un ohonynt wedi cael ei ddefnyddio yn 2021 hyd yn hyn.

Taylor & Francis -1 Ionawr 2021 - 31 Rhagfyr 2023

Gall awduron gyhoeddi eu herthygl drwy lwybr mynediad agored aur â Thâl Cyhoeddi Erthygl (APC) a ariennir yn llawn. Bydd awduron yn gallu dewis cyhoeddi drwy lwybr mynediad agored os derbynnir eu herthygl i'r cyfnodolyn yn dilyn adolygiad cymheiriaid. Mae pob cyfnodolyn ‘Open Select’ Taylor & Francis yn rhan o’r cytundeb. Serch hynny, gallai fod uchafswm ar y nifer o Daliadau Cyhoeddi Erthygl ar gyfer cyfnodolion sy’n codi £3,000 neu ragor

Am fanylion pellach, gweler:

Springer - 25 Ebrill 2020 – 31 Rhagfyr 2023

Ffioedd Prosesu Erthyglau digyfyngiad ar gyfer cylchgronau hybrid Springer. Gweler manylion cytundeb SpringerCompact ar https://www.springer.com/gp/open-access/springer-open-choice/springer-compact/agreements-uk-authors.

Mae'r un dudalen yn darparu dolen i restr o deitlau cyfnodolion Springer sy'n gymwys ar gyfer cytundeb SpringerCompact

Wiley - 4 Mawrth 2020 - 31 Rhagfyr 2023

**Fe'n hysbyswyd, oherwydd blwyddyn arall o niferoedd uchel o gyflwyniadau, y bydd angen i Wiley gyflwyno cyfyngiadau i gyfyngu cyhoeddi OA i erthyglau a ariennir gan UKRI / Wellcome ar ddiwedd Mehefin 2021.**

Mae APCs ar gael hyd at derfyn a osodwyd ganddynt ar gyfer eleni o'r cytundeb - sy'n cyfateb ar draws holl AU y DU o 8000 APC ar sail y cyntaf i'r felin. Byddwn yn cael gwybod pan nad oes unrhyw rai ar ôl neu pan gyflwynir cyfyngiadau ar bwy sy’n gymwys. Mae'r niferoedd ar hyn o bryd yn awgrymu y gallai hyn fod ym mis Hydref.

Mae awduron yn cael eu tywys drwy’r broses ar gyflwyno trwy borth Wiley’s.

Cytundebau Mynediad Agored Trawsnewidiol - Cwestiynau Cyffredin

Beth yw cytundebau trawsnewidiol?

Mae cytundebau trawsnewidiol â chyhoeddwyr (a elwir weithiau'n 'gytundebau pontio') yn caniatáu i bapurau y mae eu hawdur gohebu ym Mhrifysgol Aberystwyth gael eu gwneud yn bapurau mynediad agored ar wefan y cyhoeddwr, a does dim cost i’r awdur. Maent yn hwyluso'r gwaith o gydymffurfio â gofynion mynediad agored cyllidwyr, ac maent yn cefnogi egwyddorion Plan S.

Mae cytundebau trawsnewidiol yn galluogi cyhoeddwyr i newid y cyfnodolion y mae'n rhaid tanysgrifio ar eu cyfer yn gyfnodolion mynediad agored llawn. Mae cost y mynediad agored hwn wedi'i chynnwys yn ein taliad tanysgrifio ni fel Llyfrgell, ac felly fe gânt eu galw weithiau'n
gytundebau "Darllen a Chyhoeddi".

Pa gytundebau sydd gan Aberystwyth?

Mae'r Llyfrgell yn adolygu cytundebau newydd yn rheolaidd, a chewch hyd i wybodaeth am ein cytundebau cyfredol ar dudalen we Mynediad Agored : Gwasanaethau Gwybodaeth, Prifysgol Aberystwyth.

Beth os y w'r cyhoeddwr yn cynnig gostyngiad?

Nid yw'r gostyngiadau hyn â chyhoeddwyr yn gytundebau trawsnewidiol, ac mae'n dal angen talu am fynediad agored. Efallai y bydd angen ichi gael cyllid er mwyn manteisio ar y gostyngiadau hyn. Cysylltwch â openaccess@aber.ac.uk i gael rhagor o wybodaeth.

Pam nad yw Aberystwyth wedi ymrwymo i bob cytundeb?

Rhaid i gytundebau sicrhau gwerth am arian i Aberystwyth, a hynny ar gyfer elfennau "darllen" (tanysgrifio) a "chyhoeddi" (mynediad agored) y cytundeb. Rydym yn adolygu data defnydd a chyhoeddi, ac rydym yn gofyn am adborth oddi wrth academyddion wrth geisio penderfynu p’un a
ddylid ymrwymo i gytundeb newydd neu beidio, neu ddiweddu cytundeb nad yw'n bodloni anghenion Aberystwyth ar hyn o bryd, neu na fydd yn eu bodloni yn y dyfodol. Os yw cytundeb yn cael ei ddiweddu gan nad yw'n sicrhau gwerth am arian, gellir dyrannu'r gost i adnoddau eraill.

Sut y gall ymchwilwyr d defnyddio'r cytundebau hyn?

Am fod mynediad agored wedi'i gynnwys yn ein cytundebau, nid oes angen ichi ymgeisio am gyllid mynediad agored os yw'r awdur gohebu wedi'i gysylltu ag Aberystwyth. Bydd y cyhoeddwr yn trefnu bod y Llyfrgell yn cymeradwyo'r mynediad agored drwy gadarnhau eich cysylltiad â Phrifysgol Aberystwyth. Mae gan bob cyhoeddwr drefniant sydd beth yn wahanol, felly darllenwch eu canllawiau i gael rhagor o wybodaeth, neu anfonwch e-bost at openaccess@aber.ac.uk i gael cymorth.

Er mwyn manteisio ar y cytundebau hyn, rhaid i awduron gytuno i gyhoeddi o dan delerau trwydded CC-BY.

Y Gweithgor Mynediad Agored

Sut y gall ymchwilydd wybod os y w cyfnodolyn yn rhan o gytundeb a sut mae cael rhagor o wybodaeth a chymorth?

Dim ond cyfnodolion hybrid (tanysgrifio) y mae rhai cytundebau yn eu cynnwys. Cewch wybodaeth am ein cytundebau drwy fynd i dudalen we Mynediad Agored : Gwasanaethau Gwybodaeth, Prifysgol Aberystwyth neu gallwch gysylltu â'r Gweithgor Mynediad Agored drwy e-bostio openaccess@aber.ac.uk.

Beth os nad yw'r cyfnodolyn yr wyf y n ei gyflwyno yn rhan o Gytundeb Trawsnewidiol?

Fel arfer, mae modd ichi gydymffurfio â gofynion cyllidwyr o ran mynediad agored drwy adneuo eich Llawysgrif Awdur a Dderbyniwyd (a elwir weithiau'n Ôl-Argraffiad) yn Pure. Cewch ragor o wybodaeth drwy fynd i dudalennau gwe Arferion Da i Ymchwilwyr.