Drafftio a dehongli deddfwriaeth ddwyieithog a thestunau dwyieithog eraill a ystyrir mewn cyd-destun cyfreithiol

Ysgoloriaeth PhD Y Coleg Cymraeg Cenedlaethol – Adran y Gyfraith a Throseddeg Prifysgol Aberystwyth

PROSIECT

Oes gennych chi radd yn y Gyfraith neu bwnc perthnasol arall ac hefyd ddiddordeb yn sut mae’r Gymraeg yn gweithredu fel iaith deddfu?

Os felly, dyma gyfle i astudio ar gyfer doethuriaeth yn Adran y Gyfraith a Throseddeg Prifysgol Aberystwyth, wedi ei hariannu ar y cyd rhwng y Coleg Cymraeg Cenedlaethol a Phrifysgol Aberystwyth.

Yr Adran oedd yr ysgol cyfraith gyntaf i’w sefydlu yng Nghymru, ac mae ganddi draddodiad o ymchwil sy’n estyn nôl 120 o flynyddoedd. Canfu asesiad Fframwaith Rhagoriaeth Ymchwil (2014) fod 96.5% o gyhoeddiadau o safon ryngwladol gydnabyddedig, a bod 98% o ymchwil yr adran yn gydnabyddedig yn rhyngwladol. Mae prosiectau cyfredol yn yr Adran wedi llwyddo i ddenu miliynau o bunnau o arian grant ymchwil. Mae cymuned ymchwil gefnogol a chyfeillgar yn yr adran, gan gynnwys cynhadledd flynyddol sydd yn gyfle i’n myfyrwyr ymchwil gyflwyno a thrafod ffrwyth eu gwaith.

Mae’r adran yn cynnig ystod helaeth o ddarpariaeth cyfrwng Cymraeg, ac mae yma arbenigedd ymchwil mewn sawl maes sydd â ffocws penodol Cymreig, gan gynnwys dwyieithrwydd yn y gyfundrefn gyfiawnder, hawliau ieithyddol a chyfraith gyfansoddiadol a chyhoeddus Cymru.

Y mae'r prosiect arfaethedig felly yn gweddu yn ganolog o fewn y themâu hyn.

Y Coleg Cymraeg Cenedlaethol sy’n arwain datblygiad addysg a hyfforddiant cyfrwng Cymraeg a dwyieithog yn y sector ôl-orfodol yng Nghymru. Mae’r Coleg yn cyflawni hyn drwy weithio yn effeithiol mewn partneriaeth gyda phrifysgolion, sefydliadau addysg bellach a darparwyr prentisiaethau i adeiladu cyfundrefn addysg a hyfforddiant cyfrwng Cymraeg gynhwysol o’r radd flaenaf.

Mae’r Cynllun Ysgoloriaethau Ymchwil yn noddi myfyrwyr i astudio tuag at ddoethuriaeth er mwyn hyrwyddo a datblygu ysgolheictod, ymchwil a chyhoeddi drwy gyfrwng y Gymraeg a meithrin ymchwilwyr o’r radd flaenaf.

Am fanylion pellach am waith y Coleg, ewch i gwefan y Coleg Cymraeg: www.colegcymraeg.ac.uk

PWNC

Yr agwedd benodol y bydd deiliad yr ysgoloriaeth hon yn ymchwilio iddi fydd drafftio a dehongli deddfwriaeth ddwyieithog a thestunau dwyieithog eraill a ystyrir mewn cyd-destun cyfreithiol. Y mae achos Y Goron (ar ran Driver) v Cyngor Bwrdeistref Sirol Rhondda Cynon Taf [2020] EWCA Civ 1759 yn achos blaenllaw, ac yn ysgogiad i'r prosiect sef i ymchwilio sut mae y gyfundrefn gyfreithiol yn ymdrin ag achosion sydd yn cynnwys ystyried neu ddehongli deddfau a thestunau dwyieithog eraill. Dylech lunio eich cynnig ymchwil i ffitio o fewn y paramedrau hyn.

CWESTIYNAU CANOLOG

Byddai cwestiynau ymchwil canolog yn debygol o gynnwys:

- Beth yw statws deddfwriaeth ddwyieithog o fewn Awdurdodaeth Cymru a Lloegr;

- Beth yw'r broses o greu deddfwriaeth ddwyieithog;

- Beth yw ymagwedd y llysoedd tuag at ddehongli deddfwriaeth gan gyfeirio at ddwy fersiwn y ddeddf, a thuag at unioni anghysonderau;

- Beth yw galluedd y llysoedd uwch i ddeall y ddeddfwriaeth mewn dwy iaith;

- O ble daw'r arbenigedd cyfreithiol ac ieithyddol er mwyn egluro ystyron sydd yn anghyson â'i gilydd

- Beth yw effeithiau gweithrediad y llysoedd yn ymarferol ar i. cyfiawnder yr achos; ii. statws yr achos o ran cynsail ddilys; iii. yr effaith ar awdurdodaeth Cymru a Lloegr fel awdurdodaeth unedig

METHODOLEG

Rhagwelwn y byddai elfen gref o ymchwil dadansoddol trylwyr o'r ddeddfwriaeth ac achosion perthnasol yn ddisgwyliedig. Cymhellir y myfyriwr i gynnal astudiaeth gymharol, neu i gyflawni gwaith sydd ag elfen gymharol, gan gymharu gwledydd megis Canada (sydd yn gweithredu gweinyddiaeth ffederal ddwyieithog mewn gwlad sydd ag anghysonder o ran lefelau dwyieithrwydd yn y taleithiau unigol) a Gweriniaeth Iwerddon (sydd yn meddu ar batrwm cyffelyb o gydraddoldeb ieithyddol mewn egwyddor, ond lle gall bod patrwm gwahanol o ran lefelau rhugled yn y Saesneg a’r Wyddeleg ymysg y proffesiwn cyfreithiol) a hefyd sut mae llysoedd rhyngwladol megis Llys Hawliau Dynol Ewrop yn mynd ati i gysoni testunau amlieithog y mae dilysrwydd pob fersiwn iaith ohonynt yn gyfartal.

EFFAITH

Mae'r pwnc yn un sydd â photensial i fod â pherthnasedd uchel yn gyfansoddiadol. Mae'r cwestiwn o ddwyieithrwydd y sustem gyfreithiol yn un sydd yn gynyddol ddyrys, gan fod anghysonderau rhwng gwahanol fersiynau deddf yn debygol o fod yn destun dadl hyd yn oed os nad yw’r partïon eu hunain yn medru Cymraeg. Mae'r cwestiwn o effaith ar awdurdodaeth gyfreithiol ac ar reolaeth y gyfraith felly yn un sylweddol.

Caiff hefyd effeithiau ehangach o ran yr hyfforddiant a ddarperir ar gyfer barnwyr, cyfreithwyr, a chyfieithwyr. Bydd angen i gyfreithwyr allu darllen a deall y gyfraith yn y ddwy iaith er mwyn gallu cynghori eu cleientiaid. Bydd angen i farnwyr naill ai cymryd y cyfrifoldeb o sicrhau eu bod yn deall y gyfraith a ddehonglant, ac os na chymerir y cyfrifoldeb, rhaid felly i'r arbenigedd (a dibynadwyedd yr arbenigedd hwnnw) syrthio ar gyfieithwyr, a ddaw i fod mewn sefyllfa o egluro'r gyfraith i'r barnwyr.

CYMWYSTERAU

Gofynnir i’r ymgeisydd feddu ar radd 2.1 yn y gyfraith neu bwnc perthnasol, a byddai cymhwyster ar lefel meistr hefyd yn fanteisiol. Bydd gofyn i’r myfyriwr gyflawni’r ddoethuriaeth drwy gyfrwng y Gymraeg, ac i gyfrannu i weithgareddau dysgu ac addysgu’r adran, ac felly y mae rhugledd yn y Gymraeg yn hanfodol.

DARPARIAETH

Bydd y myfyrwyr sy'n ennill yr ysgoloriaeth yn cael grant am hyd at dair blynedd, a fydd yn talu eu ffioedd dysgu hyd at raddfa myfyrwyr cartref (DU), sef £4,407 y flwyddyn (graddfa 2020/21). Bydd lwfans cynhaliaeth o tua £15,285 y flwyddyn[1] a hawl i wneud cais i gronfa deithio a chynadleddau (uchafswm £500 y flwyddyn) hefyd yn cael ei roi. 

SUT I WNEUD CAIS

I gael eu hystyried, rhaid i ymgeiswyr lenwi'r cais PhD llawn ar-lein yn OGYSTAL â Ffurflen gais ysgoloriaeth PhD Y Coleg Cymraeg Cenedlaethol ac Adran y Gyfraith a Throseddeg Prifysgol Aberystwyth.

I wneud cais PhD llawn, ewch i Prifysgol Aberystwyth - Y Gyfraith M1450 PHD. Dewiswch y botwm "Ymgeisio Nawr" i ddechrau eich cais. 

Bydd y Porth Ceisiadau Derbyn Ôl-raddedig yn gofyn i chi roi eich manylion personol i ni, cadarnhau eich dewis(au) cwrs a lanlwytho dogfennau i gefnogi eich cais.  Sicrhewch eich bod wedi cadw dogfennau ategol ar ffurf PDF ac yn barod i'w lanlwytho i'ch cais ar-lein. Dylech gynnwys y ffurflen gais ysgoloriaeth PhD Y Coleg Cymraeg Cenedlaethol ac Adran y Gyfraith a Throseddeg Prifysgol Aberystwyth fel un o’r dogfennau hyn.

DYDDIAD CAU

Y dyddiad cau i dderbyn ceisiadau am yr ysgoloriaeth hon yw  7 Ionawr 2022
(i ddechrau ar 1 Chwefror 2022)

 UNRHYW GWESTIYNAU?

Os oes gennych unrhyw ymholiadau penodol am y prosiectau ar y rhestr, cysylltwch â Dr Catrin Fflûr Huws, Adran y Gyfraith a Throseddeg, Prifysgol Aberystwyth trh@aber.ac.uk neu’r Athro Emyr Lewis tol20@aber.ac.uk

Os oes gennych unrhyw gwestiynau am y drefn o wneud cais i raddedigion, cysylltwch â pg-admissions@aber.ac.uk.

 

[1] Mae gwerth y wobr am 2021-2022 yn amodol ar gael ei gadarnhau.